Jump to content

Kukana

From Jatland Wiki
(Redirected from Kookna)

Kukana

(Kookana, Kukna, Kunkana, Kukania, Kukadya)

Location  : Haryana and Rajasthan

Country  : India

Languages : Rajasthani, Haryanvi

Religion  : Hinduism

Kookana (कूकणा) Kukana (कूकना)[1] Kukana (कुकणा)[2] Kukna (कुकणा)[3] Kunkana (कुंकणा) Kukania (कुकणिया) Kukadya (कुकडया)[4][5] [6] is Gotra of Jats found in Haryana and Rajasthan.

Origin

  • No authentic records come out about their origin but they are considered probably some distant descendants of Nagavanshi King Kukuna (कुकुण) of Mahabharata period.
  • Kukana are said to be descendants of King Kakka.[7]
  • Kukana (कुकणा) - इन्हें कुकुर भी कहते हैं. ये ककुर के वंशधर हैं.[8]
  • Kukadya (कुकडया) - कुकना का अपभ्रंश है को कुकर के वंशधर हैं.[9]

Jat Gotras Namesake

History

It is one of Jat clans as described by Megasthenes as Cocondae (S.No.16), which may be identified with Kukana, Who adjoin the island Patale, from the furthest shore of which to the Caspian gates the distance is said to be 1, 925 miles.

Udyoga Parva/Mahabharata Book V Chapter 103 mentions Names of famous Nagas which includes Kukuna along with Kukura in verse (V.103.10). [10]

Shalya Parva, Mahabharata/Book IX Chapter 44 mentions names of Kings who came to the ceremony for investing Kartikeya with the status of generalissimo. It includes Kokanada in verse (IX.44.69).[11]

जाट इतिहास

इतिहासकार महिपाल आर्य एवं प्रताप सिंह शास्त्री [12] लिखते हैं .... महाराजा बाऊक की संतान बुरड़क कहलाई. बुरड़क जाट क्षत्रिय गोत्र के लोग राजस्थान के विभिन्न क्षेत्रों में आबाद हैं. मारवाड़ में मंडोवर नगर है, इस पर नाग, मौर्य तथा प्रतिहार जाटों का आधिपत्य रहा है तथा मंडा/मुंड गोत्र के जाटों ने भी यहां शासन किया है. प्रतिहारों के अनेकों वंशज जाटों में इस समय बुरड़क (बाऊक की संतान वाले), कुकणा (कक्क के वंशज), राजलिए (राजल की संतान) आदि नामों से अभिहित होते हैं. यहां यह बताना भी आवश्यक समझते हैं कि इन्हीं प्रतिहारों का एक दल आबू में जाकर ब्राह्मण धर्म में दीक्षित हुआ था, तभी से मंडोवर के परिहारों/प्रतिहार की दो शाखाएं हो गई- एक जाट परिहांर और दूसरी राजपूत परिहार. मौर्यों से प्रतिहारों अथवा परिहारों के हाथ मंडोवर आठवीं सदी में आई. ऐसे प्रमाण इतिहास में मिलते हैं राजा मयूरध्वज से राजा भोगभट्ट प्रतिहार ने राज्य हथिया लिया था. विक्रम की 11वीं शताब्दी में मंडावर परिहांरों के हाथ से निकल गया और उस पर पवारों का आधिपत्य हो गया. पवार जाटों ने एक समय सारे ही मरुधर प्रांत मारवाड़ पर अधिकार कर लिया था. जो नव कोटि मारवाड़ के नाम से अभिहित होता था.

विक्रम संवत 1202 (1145 ई.) के पश्चात चौहान वंशीय (चौहान उपाधिधारी जाट) सहजपाल का आधिपत्य मंडोर पर हो गया और लगभग 100 वर्ष तक चौहान मंडोवर पर काबिज रहे.[13]

Villages founded by Kukna clan

Distribution in Rajasthan

Villages in Hanumangarh district

Amarpura Jalukhat, Dhaban, Dholipal, Khat Jalu, Kishanpura Utradha, Ratanpura, Rorawali, Sangaria,

Villages in Sri Ganganagar district

Anoopgarh Ganganagar, Binjhbaila, Prempura, Sardarpura Jiwan,

Villages in Nagaur district

Alay, Bharnai, Budsoo, Degana Ganw, Hudeel, Indokha, Itawa Lakha, Koonknon Ki Dhani, Kunkana Ki Dhani, Mamdoli (100), Raghunathpura Didwana, Shankhwas, Sukholav, Tosina,

Villages in Barmer district

Aalpura, Aasuon Ki Dhani, Chak Gudha, Garal (10), Jhakh Barmer, Puniya Tala, Kuknon Ki Dhani, Nokhra (1),

Villages in Jodhpur district

Anganwa, Ghevara, Salwa Kalla,

Villages in Bikaner district

Akasar, Biramsar Bikaner, Bikaner, Garhwala Bikaner, Malasar, Palana, Pemasar, Rajpura Huddan, Shekhsar,

Distribution in Haryana

Villages in Sirsa district

Darba Kalan, Tajia Khera,

Villages in Fatehabad district

Suli Khera,

Notable persons

  • Jaswant Singh (Kukna) - Raj Accounts Service, Phone: 0141-2710420, Mobile: 9414788069
  • Ashok Kumar Kookna: IRS (C&CE ) 2014 Batch, from Bikaner, Presently under training: 7042310999
  • कूकना मे दादाजी महाराज नाम के संत भी हुवे जिनका मंदिर भी है.
  • Rai Singh Kookana - Dr. Rai S. Kookana (born:12.07.1957) - Affiliate Professor, School of Agriculture, Food and Wine, The University of Adelaide, Waite Campus, Adelaide, Australia.[14]

Gallery of Kookana people

External Links

References

  1. Dr Ompal Singh Tugania: Jat Samuday ke Pramukh Adhar Bindu, p.32,sn-352.
  2. Dr Ompal Singh Tugania: Jat Samuday ke Pramukh Adhar Bindu, p.31,sn-331.
  3. Adhunik Jat Itihas, VI, p.232, sn-165
  4. Dr Pema Ram:‎Rajasthan Ke Jaton Ka Itihas, p.297
  5. Jat History Dalip Singh Ahlawat/Parishisht-I, s.n. क-69
  6. Dr Ompal Singh Tugania: Jat Samuday ke Pramukh Adhar Bindu, p.32,sn-352.
  7. महिपाल आर्य एवं प्रताप सिंह शास्त्री: जाट इतिहास (जाट गोत्रावली) समकालीन संदर्भ, 2019, पृ.482-483
  8. Adhunik Jat Itihas, VI, p.232, sn-165
  9. Adhunik Jat Itihas, VI, p.232, sn-179
  10. बाह्यकुण्डॊ मणिर नागस तथैवापूरणः खगः, वामनश चैल पत्रश च कुकुरः कुकुणस तथा Mahabharata (V.103.10)
  11. अचलः कनकाक्षशबालानाम अयिकः परभुः, संचारकः कॊकनदॊ गृध्रवक्त्रश च जम्बुकः Mahabharata (IX.44.69)
  12. महिपाल आर्य एवं प्रताप सिंह शास्त्री: जाट इतिहास (जाट गोत्रावली) समकालीन संदर्भ, 2019, पृ.482-483
  13. आधार मारवाड़ का जाट इतिहास लेखक ठाकुर देशराज, प्रकाशन 1954
  14. https://researchers.adelaide.edu.au/profile/rai.kookana

Back to Jat Gotras